Saga kringum Sænautavatn
Er þetta Ísland í dag hugsaði ég þegar skrifunum lauk í það skiptið og ég hallaði mér aftur á bak í stólnum og fann fyrir létti yfir að þessum skrifum var lokið. Síðan minntist ég sumardags eins 2002 þegar við Valdís sáum Ísland rísa úr sæ þar sem við nálguðumst Seyðisfjörð með ferjunni Norrænu. Ég var ákveðinn í einu; að koma við hjá Sænautavatni og hugsa til sögunnar um hann Bjart í sumarhúsum og fjölskyldu hans. En eftir því sem ég best veit hafði Halldór hugsað sér Sumarhús Þar sem ég hafði áður séð fallandi bæjarrústir í nágrenni Sænautavatns. Síðast þegar ég kom þarna voru menn byrjaðir að reisa þar ný hús í stíl gömlu íslensku sveitabæjanna.
Á hafnarbakkanum í Bergen þegar við biðum eftir því að fá að komast um borð í ferjuna sáum við sænskan miðaldra mann sem gekk glaðlega milli bílanna og geislaði af löngun til að kynnast einhverjum komandi ferðafélaga. Þetta var kennarinn Gunnar og í nálægum bíl sat Barbro kona hans, félagsdmálafulltrúi í Smálöndunum. Hún kom líka á vetvang þegar hún sá að Gunnar hafði hitt fólk sem var tilbúið í félagsskap. Gunnar og Barbro urðu góðkunningjar okkar í ferðinni til Íslands og ég var ákveðinn í því að segja þeim eftir bestu getu eitthvað um hið mjög svo afskekta heiðarbýli við Sænautavatn.
Þegar við komum upp á öræfin og komum að skiltinu Sænautavatn ókum við Valdís inn á afleggjarann að vatninu og Gunnar og Barbro fylgdu á eftir okkur. Eftir eina tvo kílómetra áttaði ég mig á því að vegagerðarmenn höfðu fært veginn og ég hafði ekki hugmynd um hversu mikið. Það varð því úr að við færum ekki að heiðarbýlinu sem mig langaði þó svo mikið að heimsækja. Mig langaði að heimsækja Bjart og dreyma mig inn í sögu heiðarbóndans sem ætlaði að verða sjálfstæðasti maður Íslands af eigin krafti en tókst ei. Gunnar og Barbro voru manneskjur sem hefðu drukkið í sig allt sem við hefðum getað sagt þeim um þetta heiðarbýli og hina hörðu lífsbaráttu sem fólk háði. En úr því sem komið var ákváðum við að halda áfram til Mývatns og skipta okkur ekkert af hvert öðru fyrr en við mundum hittast á litlu veitingahúsi við Mývatn sem ég man ekki lengur hvað heitir. Þar ætluðum við að fá okkur kaffi og vænar brauðsneiðar og reikna síðan með því að leiðir okkar mundu skilja þar.
Heiðarbærinn fannst mikið í hugskoti mínu á leiðinni til Mývatns og ég fór gegnum ýmislegt sem ég hafði ætlað að segja vinum okkar frá. Það voru margir og ólíkir fulltrúar í fjölskyldu Bjarts. Það var þreytta konan sem barðist áfram til að halda lífinu í börnunum sínum, þeim sem fengu að lifa, og reyna að koma þeim til manns. Það var Nonni litli sem ætlaði að gera heiminn betri með því að syngja fyrir hann.
. . .
"Mamma. Í fyrra sumar, þá sá ég einu sinni fossinn í bæjargljúfrinu og hann rann uppámóti í vindinum, hann rann afturábak yfir fjallið.
Elskan mín, sagði hún þá, -mig dreymdi svolítið um þig.
Ha?
Mig dreymdi að huldukonan tók mig með sér í hann Bæarklett og rétti mér könnu af mjólk og sagði mér að drekka, og þegar ég var búinn að drekka, þá segir huldukonan: Vertu góð við hann Nonna litla, því hann á að sýngja fyrir allan heiminn.
Hvernig? spurði hann.
Ég veit það ekki, sagði móðir hans.
Svo hvíldi hann við brjóst móður sinnar um stund og vissi ekki um neitt í öllum heiminum, nema hjárta móður sinnar sem sló. Að lokum reis hann upp.
Mamma. Af hverju á ég að syngja fyrir allan heiminn?
Það er draumur, sagði hún.
Á ég að syngja fyrir heiðina?
Já.
Fyrir mýrina?
Já.
Og á ég líka að syngja fyrir fjallið?
Svo segir huldukonan, sagði móðir hans."
. . .
Heiðarbóndinn Bjartur í Sumarhúsum varð ekki sjálfstæðasti maðurinn í landinu. Þegar lífið hafði barið hann sundur og saman, svo heiftarlega að hann að lokum sá sér þann kost vænstan að taka ofan og lúta höfði, þá hafði hann misst jörðina Sumarhús. Hann hélt því að enn afskekktara heiðarbýli, Urðarseli. Þangað fannst ekki einu sinni hestvagnaslóð. Eitt systkinanna, Ásta Sóllilja, tákn ástarinnar í sögunni, stúlkan sem Bjartur hafði hrakið að heiman forðum tíð vegna þess að hún varð ófrísk. Nú voru komnar á sáttir en hún var mikið veik. Hún var þarna með í för en komst ekki lengra af eigin kröftum. Þá tók Bjartur til sinna ráða.
. . .
"Síðan tók hann Ástu Sóllilju í fang sér og sagði henni að halda vel um hálsinn á sér, teymdi af stað. Þegar þau voru komin hátt upp í brekkurnar, hvíslaði hún:
Nú er ég aftur hjá þér.
Og hann svaraði:
Haltu þér fast um hálsinn á mér, blómið mitt.
Já, hvíslaði hún. Alltaf-meðan ég lifi. Eina blómið þitt. Lífsblómið þitt. Og ég skal ekki deyja nærri nærri strax.
Síðan héldu þau áfram."
Bjartur og fjölskylda voru með í för á fjallvegunum á leið til Mývatns þennan sumardag árið 2002 þó að ferðin að Sænautavatni hefði mistekist. Eftir að hafa lesið Sjálfstætt fólk í fyrsta skipti finnst mér oft sem fólkið hefði verið til í raun. Ég held líka að Halldór Laxness hafi verið svo sannur í skrifum sínum að það sé hægt að segja að það hafi verið til. Þegar ég nú skrifa þetta finn ég fyrir sterkri þörf fyrir að lesa bókina einu sinni enn. Hvílíkur auður fyrir íslendinga að eiga þessar gersemar sem Halldór skildi eftir sig. Nú er lag að lesa góða bók.
Þegar við Valdís að lokum komum að Mývatni og hittum Gunnar og Barbro voru það varla sömu manneskjur sem við hittum. Ferðin um fjallvegina og öræfin hafði tekið þau svo sterkum tökum að þau voru sem ölvuð. Þeirra fyrsti dagur á Íslandi hafði tekist með afbrigðum vel þó að mér hefði mistekist að kynna fyrir þeim fjallabóndann Bjart. Ég komst síðar að því að vegurinn hafði verið færður 13 kólómetra frá gamla fjallabýlinu.
Ja hérnana hér
Hreingerningin lenti mest á Valdísi og það sem sú manneskja tók til hendinni í dag. Það var alveg með endemum. Mér stóð varla á sama krafturinn í konunni. Svo mikil var ferðin á henni að ég sá mér ekki annað fært en leggja frá mér hina hækjuna líka og ganga um hækjulaus. Annars hefði ég bara verið fyrir. Þegar hreingerningunni var að verða lokið studdi Valdís sig allt í einu við skúringagræjuna og sagði; þetta verður nú jólahreingerning líka. Ég nýt þeirra hugmyndar núna þegar ég er að skrifa þetta og ég vona að hún geri það líka.
Síðan fór Valdís á kóræfingu út í kirkju og ég á AA fund í Fjugesta með honum Hans vini mínum. Ég kalla hann alla vega Hans. Hér erum við nú að búa okkur undir það að bursta og pissa og leggja okkur því að við eigum von á heimsókn klukkan tíu í fyrramálið, en sú heimsókn er ennþá leyndarmál, verður kannski alltaf. Þetta er búinn að vera afbragðs góður dagur ef Valdís hefur ekki gert sér illt með hreingerningatörninni. Það er orðið áliðið.
Áður en ég fór á fundin og strax eftir fundinn skrifaði ég ógnar langt blogg um íslensk stjórnmál. Ég lét reiði mína gasa í þessu bloggi en þegar ég var búinn að gera gróft uppkast taldi ég mig hafa fengið útrás og ákvað að birta það ekki. Ég ætla bara að segja að ákveðin stjórnmálaöfl eru ábyrg fyrir því að greiðslur okkar Valdísar frá Íslandi hafa lækkað að verðgildi um nákvæmlega 50 %.
Að öðru leyti er ég harð ánægður með minn hlut. Ég sagði áðan að ég hefði lagt frá mér hina hækjuna líka. Já, heilsa mín er ólýsanleg og ég þurfti bara að borga 400 krónur til að fá hana. Allt það dásamlega fólk sem kom nálægt mjaðmaaðgerðinni minni á fjörutíu ára afmælisdaginn hennar Rósu, og allt fyrir utan þessar 400 krónur borgaði sænska ríkið. Rósa kallaði það afmælisgjöfina frá sænska ríkinu. Við Rósa og Pétur og Valdís erum ekki nýsk á að borga skatt. Við fáum mikið fyrir hann. Hins vegar mun ég samkvæmt góðum ráðum nota hækjurnar enn í einar fjórar vikur til viðbótar.
Þjóðfundur og framtíð mannkyns
Ég byrjaði að vinna í Vornesi í febrúar 1996 og þar sem við bjuggum þá í Falun sem er í 240 km akstursfjarlægð frá Vornesi bjó ég þar alla þá virku daga sem ég vann. Þetta þýddi að ég fór í flestum tilfellum heim á föstudögum og fór til baka á sunnudagskvöldum eða mánudagsmorgnum. Fyrri hluta árs 1996 skiptum við um sjónvarp. Normandi tækið sem við keyptum í Hríesy var þá orðið 16 ára að ég held, og nú fengum við nýmóðins Sony tæki. Ég fann engan mun á gamla Normandi tækinu og nýmóðins Sony tækinu annan en þann að það var hægt að lesa textavarp í Sony. Það uppgötvaði ég þó ekki fyrr en löngu seinna. En nú bar vel í veiði. Ég bjó einn í húsi í Vornesi lengi vel og þess vegna fór ég með gamla Normandi þangað og gat nú horft á sjónvarp að vild þegar ég var ekki að vinna. Ég horfði í fyrsta lagi á fréttir því að í þessum nýja landshluta, Södermanland, var margt nýtt að sjá og var ég mikið á gönguferðum eða að ég fór í smá bíltúra á kvöldin til að sjá mig um.
Í fréttum hér var mikið talað um atvinuleysi árið 1996. En það komu líka fréttir um þær miklu framfarir í Norrköping að pósturinn væri kominn með tölvu til að lesa sundur póst og þar með væri hægt að segja upp 14 manns. Út frá ágóðasjónarmiði fyrirtækis gat ég skilið að þetta væri framför en alls ekki út frá sjónarmiði þeirra sem misstu vinnuna. Þessi frétt var svo endurtekin nokkrum dögum síðar en ég gat samt ekki skilið, -ekki til fullnustu. Þetta horfði ég á í 16 ára gamla sjónvarpinu sem flutt var til Svíþjóðar frá Hrísey. Síðan árið 1996 hafa komið þúsundir frétta um tækni sem gerir kleyft að segja upp fólki.
Þegar kreppan skall á, kreppa sem ég hef svo sem ekki orðið var við á annan hátt en að íslensku greiðslurnar okkar Valdísar eru nú bara hálfvirði, töluðu stjórnmálamenn hér í landi um lausnir. Forsætisráðherrann sagði eitt sinn, eða oft, í sjónvarpsviðtali að bjartsýni fólks þyrfti að aukast aftur svo að neyslan færi í gang og auka þyrfti framleiðsluna. Þá ykist vinnan og þá ykist kaupmátturinn og þá ykist neyslan enn meira og framleiðslufyrirtækin færu á fullt á ný.
Allir sem fylgjast með vita að ef allir jarðarbúar lifðu eins og við vesturlandabúar gerum, þá þyrftum við nokkrar jarðir til viðbótar til að geta skaffað hráefni og mat til neyslunnar og þá er enn óleyst hvað gera skal við allan úrganginn hvort sem það eru hálf notuð sjónvörp, bílar, heimilistæki eða útblássturinn frá bílunum okkar með meiru. Öll jarðarinnar börn sem búa við lélega heilsugæslu, samgöngubresti, hungur, menntunarleysi og allt mögulegt fleira vilja komast þaðan og nálgast þau lífsgæði sem við vesturlandabúar lifum við. En við ströndum bara á því að það er ekki hægt. Flestir þeir sem missa vinnuna vegna tækniframfara eiga kannski kost á nýrri vinnu ef þeir eru nógu duglegir. En hvað mneð getu jarðarinnar?
"Þjóðfundur um íslenskt þjóðfélag, endurmat þeirra grundvallargilda sem samfélagið er reist á og skýrari framtíðarsýn" . . . er yfirskrift Þjóðfundarins sem nú stendur yfir í Reykjavík. Ég vil undirstrika endurmat þeirra grundvallargilda sem samfélagið er reist á. Eftir því sem ég skil best hefur íslenski Þjóðfundurinn vakið heimsathygli. Ég vona að niðurstaðan verði svo mikilvæg að hún veki líka heimsathygli. Ég held að heimurinn þurfi þess með. Ég á fjögur barnabörn og þrjú þeirra eru ennþá varnarlaus gegn því sem við eldri aðhöfumst.
Ps
Normandi sjónvarpið varð 26 ára og bilaði aldrei. Mér fannst það alltaf jafn gott þar við sem unnum í Vornesi horfðum á það. Að lokum varð það fyrir og það var flutt í viðeigandi gám á haugunum. Nýja Sony tækið er orðið 13 ára. Til að koma máli mínu á framfæri hefði ég þurft mikið lengra blogg en þetta.
Góður hversdagsleiki
Að vera út í skógi er hrein lystisemd. Ég sé ekki alltaf langt, eða öllu heldur, sé oft voða stutt. En það er ekki málið. Hins vegar er líka alltaf gaman þegar komið er út úr skóginum og við blasir langt útsýni eða stöðuvatn sem er innrammað af háum skógi. Svona stöðuvötn eru mjög gjarnan spegilslétt og þá verður dýpi þeirra eins djúpt og himingeimurinn ofan við er hár. Þetta eru engin ný sannindi en það er bara svo heillandi. Þá er auðvelt að verða dreyminn, eða hugfanginn, eða aldeilis orðlaus. Mér líkar vel, ég vil ekki segja allra best, og þó. Stundum er alla vega allra, allra best að vera einn út í skógi, jafnvel þar sem ég sé minnst í kringum mig. Ef ég er í góðu jafnvægi verð ég einn með öllu þessu lifandi kraftaverki. Trjánum sem umlykja mig, skógargróðrinum, hérunum, músunum og dádýrunum sem lifa á því sem náttúran býður upp á. Þá skiptir engu máli þó að ég sjái ekki til fjalla í fjarska.
Birkir frændi minn á Selfossi sendir mér stundum myndir úr heiðunum ofan við Kálfafell. Í sumum tilfellum er sem ég hafi setið á steininum sem næstur er á einhverri myndinni og ég get fundið fyrir heimþrá þegar ég sé óheft útsýnið til allra átta. Svo kemst ég að þeirri niðurstöðu að ég mundi gjarnan vilja geta heimsótt þessar slóðir oftar en ég geri en ég vilji þó heldur búa þar sem gróðurinn er óendanlegur. Þegar ég kom fyrst í Dalina á miklu frostatímabili í febrúar 1994 fannst mér sem ég hefði verið þar áður. Ég var næmur fyrir umhverfinu þá, það man ég vel, ég sem hafði haft löngun til víðáttumikilla skóga allt frá unglingsárum. Þarna var ég kominn mitt inn í djúpa skógana eins og þeir gerast bestir í Dölunum. Tveimur árum síðar fór ég að vinna í Vornesi sem er 200 kílómetrum sunnar. Á þeirri leið er nánast órofið skógarsvæði á 80 kílómetra kafla. Mér leið alltaf vel þegar ég ók gegnum þetta skógarþykkni.
Myndavélin var með í dag og hér fyrir neðan eru nokkrar myndanna.
Víst er það landslag, eða hvað? Það er bara lifandi. Þessar ungu furur þöktu fleiri hektara en að baki þeim er hálf gamall skógur blandaður furu og greni. Hálf gamall skógur, kannski 60 til 80 ára. Sólvellir eru spölkorn hinu megin við hæstu trén sem greina má lengst frá fyrir miðri mynd.
Skógarbotn í nærsýn, svo ótrúlega fallegur þó að komið sé fram í nóvember.
Skógarbotn séð lengra til. Trén þarna eru bæði greni og fura. Svo var þarna ein ólánleg björk fyrir mér. Hefði ég verið frárri á fæti hefði ég farið yfir skurð sem er við vegkantinn til að ná betri mynd út í kyrran skóginn. Ég ákvað þarna að á þessum stað skyldi ég seinna, þegar ég er laus við hækjur, fara í rannsóknarferð um þetta heillandi svæði.
Þvílík fín fyrirsæt þessi stafafura (held ég) sem hefur vaxið eina 60 sentimetra á árinu og hvað hún brosti fallega við myndavélinni og mér. Meðan vaxtarsprotinn enn er jurtakenndur á furunum eru þeir eftirlætisfæða elgsins. Hann bara fær ekki betra. Og þó að allra, allra flestir beri mikla virðingu fyrir elgnum sjá skógarbændur eftir nýsprotunum í hann. Sagan segir að þegar fururnar eru orðnar of háar fyrir kálfana, þá beygi mæðurnar tréð þangað kálfarnir ná að bíta toppinn af.
Hversdagsleikinn tekinn við
Eftir gríðarlegan svefn í nótt ætlaði ég að laumast á fætur, kveikja upp í kamínunni, og laumast svo út í gönguferð. En Valdís varð mín vör og kom strax á eftir mér. Þar með varð það morgunverður fyrir gönguferð ásamt því að taka aðeins eftir því hvað veðurspáin sagði um næstu daga. Það er spáð um það bil 0 til 2 stiga hita fram á laugardag en á sunnudag er spáð hlýnandi hvernig svo sem það verður í reynd. Ég mundi ekki harma að það yrði hlýrra um skeið og það yrði svolítið þurrara um leið. Annars er allt í lagi með lágskýjað, svalt og rakt og fara bara í auka peysu í staðinn.
Að lokum lagði ég af stað í gönguferðina og ég var alveg með það á hreinu hvert ég ætlaði að fara. Það er þannig í þéttu, víðáttumiklu skóglendi að það getur tekið mjög langan tíma að kynnast sínu næsta nágrenni. Við höfum líka sinnt allt öðrum hlutum á Sólvöllum hingað til og lagt þetta til hliðar. En nú sinni ég engu öðru á Sólvöllum en að kynnast næsta nágrenni. Skammt norðan við bústaðinn, kannski 250 metra, liggur mjór skógarvegur til vinstri þvert á veginn okkar í þessari litlu byggð þar sem Sólvellir eru. Þennan veg hef ég ekki rannsakað svo mikið en nú hef ég næstum lagt hann undir mig og geng einhverjum hundruð metrum lengra dag frá degi. Eiginlega má segja að þessi vegur hefur heldur ekki boðið sérstaklega upp á að maður vilji ganga hann sér til ánægju. Í ágúst síðastliðnum gengum við Valdis nokkur hundruð metra inn á veginn með nokkrum hríseyingum sem þá voru í heimsókn, en eins og ég sagði, það var ekkert sérstakt sem lokkaði.
En nú er að verða breyting þar á. Undanfarna daga hefur verið stór dráttarvél með viðeigandi timburvagn með áföstum krana þarna á ferðinni. Maður um fertugt vinnur þarna við að flytja út úr skóginum við sem önnur vél felldi áður. Þetta er ekkert virkilegt skógarhögg, heldur nauðsynleg grisjun. Í raun sést ekki svo mikið að það sé verið að grisja. Það er eiginlega eins og skógurinn þynnist ekki, heldur verður hann snyrtilegri. Það er líka áhugavert að sjá hversu miklir viðarstaflar eru að myndast þarna við veginn, einungis frá þessari grisjun. Öll stærri tré standa eftir. En ef ég hugsa þetta útfrá gönguleiðarsjónarmiði, hvað þá? Jú, leiðin verður mikið skemmtilegri og það opnast skemmtilegur skógarbotn til að horfa inn í.
Ég stoppaði þar sem maðurinn á dráttarvélinni stoppaði þarna á veginum og bauð upp á spjallstund. Ég sló nú ekki hendinni á móti því. Hann staðfesti grun minn um að það væri Arnold nágranni sem ætti þennan skóg. Eins og ég hef sagt einhvern tíma áður á Arnold rúmlega 600 hektara skóg en við Valdís 6000 fermetra. Samt sagði Arnold einu sinni við mig að ég skyldi hlú að eikunum í MÍNUM SKÓGI. Hvað ég varð montinn. En við vorum þá þegar farin að hlú að eikunum í OKKAR SKÓGI og það má vel greina árangur þess nú þegar. Nú dett ég aftur og aftur út úr efninu. Það er svona að vera málgefinn. Þegar ég hafði gengið þennan mjóa skógarveg eina 700 metra, gæti ég trúað, þá greindist hann í tvo vegi eins og Y. Ég valdi hægri, ekki vegna þess að útrásarvíkingarnir voru hægri menn, svo hjálpi mér Guð, heldur vegna þess að þá byrjaði ég að ganga í skógi sem nálgaðist að vera bakvið Sólvelli. Þar hafði greinilega verið grisjað í fyrra eða hitteðfyrra og það gerði leiðina mikið meira aðlaðandi sem áhugaverða gönguleið. Vinstra megin við veginn voru nú aðallega furur af stærðinni 15 til 20 metrar í staðinn fyrir greni áður. Hægra meginn við veginn voru þéttvaxnar furur af stærðinni tveir til fjórir metrar, af þeirri stærð sem furur eru einna fallegastar. Fallegur skógarbotninn blasti vel við í hærri furuskóginum en var hulinn í þeim lága.
Þarna var ég búinn að ganga einum 400 metrum lengra en í gær og mál að snúa við. Og -mig grunar að þar sem ég sneri við hafi ég verið minna en háfan kílómetra austan við Sólvelli. Fyrir mér var þessi leið full af margbreytileika og ég hef grun um að þarna eigi ég eftir að vera oft á ferðinni lengi áfram. Næsta blogg mitt verður að vera framhald af þessu, en þangað til; góðar stundir.
Fjölskyldumót -lokaorð
Pétur á auðvelt með að gantast við þær systur og fá þær til að hlæja eins og sést á myndinni. Ég er ekki svo laginn við svoleiðis. Þær hljóta að hafa haft það með sér heim að Pétur er býsna skemmtilegur kall en afi og amma eru mikið eldri. Eins og ég talaði líka um í gær völdu þær að fara á deild á safninu þar sem sérstaklega eru sýndar uppfinningar kvenna. Þar er mynd af konu sem var húsmóðir á mannmörgu heimili í Suður-Svíþjóð um og eftir árið 1700. Það var einmitt þá sem kartöflurnar komu til Svíþjóðar og notuðust þær þá gjarnan sem skrautjurt segir þarna í texta. Á þeim árum notuðu bæði menn og konur púður og í púðrinu var arsenik. Það var kannski svo einstaklega umhverfisvænt. En þessi kona fann það út að það var hægt að gera púður úr kartöflum og það var víst mun heilnæmara eins og gefur að skilja. Smám saman fann konan líka út að það var hægt að borða kartöflur. En svo komum við kannski að því mikilvægasta, einmitt þá, þótt það láti undarlega í fyrstu. Það var hægt að gera bæði öl og brennivín úr kartöflum. Jahá, og hvað með það? Jú, þá var hægt að baka brauð úr korninu til að metta með svöng börn, konur og menn. Það þótti þessari miklu húsmóður mikilvægt og við getum líklega verið sammála. Það var held ég ekki spurning að þær systur áttuðu sig á boðskapnum í þessu og þær sáu að uppfinningar kvenna snerust meira um mjúku málin en karla um vélar og eitthvað sem var stórt í sniðum. Að vísu var það kona sem fann upp uppþvottavélina.
Ég hef grun um að þarna á myndinni sitji Valgerður við tölvuna og hafi sinnt um stund vinnunni heima í Vestmannaeyjum.
Hér er hún Erla að leika "Í bljúgri bæn" á blokkflautu sem Rósa átti þegar hún var á þeim aldri sem Erla er á þarna á myndinni. Þær mæðgur skildu svo blokkflautuna eftir til afnota fyrir Hannes Guðjón þegar þar að kemur. Þessi flautuleikur var hluti af skírnarathöfninni hans nafna míns.
Hann afi er ögn letilegur þarna í stólnum í baksýn og átti reyndar ekkert að vera með. Það er ungviðið sem ég er að sýna. Nafna mínum líkaði þessi stelling mjög vel og það var ekki slæmt að hvíla á örmum hennar Guðdísar frænku sem kom frá Íslandi til að heimsækja hann.
Eitt sem ég verð að segja um þær systur. Í gær, sunnudag, voru þær Valgerður og Úsha, sú sem þær gistu hjá, á stórri matarkynningu. En þær systur fóru í stóra verslunarmiðstöð, bara tvær, en verslunarmiðstöðin var að vísu tengd húsinu sem þær bjuggu í undir Stokkhólmsdvölinni. Þar dunduðu þær dá lengi og svo urðu þær svangar og fengu sér hamboregara. Ég hefði viljað vera fluga á vegg og fylgjast með þeim systrum prufa vængina i hinum stóra heimi. Ég vil geta þess að þær höfðu farsíma en fjári hefði ég orðið hræddur á þeirra aldri. Úff!
Þá getum við farið að loka þessu. Mæðgurnar frá Vestmannaeyjum eru kannski einmitt núna þegar ég er að ljúka við að skrifa þetta á mánudegi að koma um borð í Herjólf á leiðinn heim, en þær lögðu af stað frá Stokkhólmi í morgun. Við Valdís fórum heim í fyrradag, laugardag, og nú er Stokkhólmsfjölskyldan ein eftir í litlu íbúðinni sinni á Kungsholmen í Stokkhólmi. Ég þakka ykkur öllum fyrir þessa samveru sem ég ber í hjarta mínu núna þegar ég er að skrifa þetta og mun gera lengi, lengi framvegis.
Við Valdís erum komin á Sólvelli og við byrjuðum á því að kveikja upp í kamínunni sem núna er búin að gera húsið hlýtt eftir meira en viku fjarveru héðan. Valdís var hjá sjúkraþjálfara í morgun og var dauðþreytt þegar við komum hingað. Hún lagði sig þess vegna þegar við vorum búin að fá okkur góðan kaffibolla meðan kamínan sendi frá sér fyrstu hitageislana. En ég fór í all langa gönguferð og kom heim í myrkri. En nú er sem sagt hlýtt og bjart hér inni og gott að vera og una við minningarnar og smá sýsl. Á morgun verða gönguæfingar því að núna fer ég að setja kraft í fætur mína. Ég finn að ég er tilbúinn í það.
Eftir fjölskyldumót í Stokkhólmi
Það voru upplifunarríkir þrír dagar í Stokkhólmi af mörgum ástæðum. Ég get ekki látið vera að byrja að tala um yngsta barnabarnið, hann dótturson minn og nafna, Hannes Guðjón. Þetta var í fyrsta skipti sem ég hitti hann og fyrst svaf hann vært í vagninum sínum svo að ég varð að sýna þolinmæði og bíða þess að hann vaknaði. Já, og hvað á ég svo að segja. Það er langt síðan ég hef tekið svo ungt barn á arma mína og við nafni minn höfðum sex áhorfendur þegar ég tók við honum í fyrsta skipti. Það gekk vel og innan skamms tókum við tal saman og hjöluðum báðir. Hann hló líka fyrir afa sinn og það er alveg einstök tilfinninga að fá bros og til og með hlátur frá svona ungri og fallegri mannveru. Það er eins og það komist á samband sem ekki er nokkur leið að lýsa á blaði. Allir sem hafa reynslu af þessu skilja það og það verður að nægja.
Ég tala oft um þroska, orða það oft með því að segja "að verða fullorðnari". Ég held hreinlega að ég hafi verið þroskaðri nú fyrir barnabarn en ég hef verið áður og því voru áhrifin sterkari. Einnig að hún Rósa, yngri dóttir mín var orðin þetta fullorðin þegar hún fékk sitt fyrsta barn, það gerði einnig sitt.
Svo að Valgerður kom frá Vestmannaeyjum með systurnar tvær, Guðdísi og Erlu, það gerði þessa Stokkhólmsdaga ennþá mikilvægari. Það verður bara að viðurkennast að fjarlægðin gerir að við hittumst of sjaldan. Þó höfum við náð að hittast tvisvar á þessu ári þar sem Guðdís fermdist í vor.
Það var teklið mikið af myndum í Stokkhólmi og nú ætla ég að láta þær tala.
Síðasta daginn okkar Valdísar í Stokkhólmi, í gær, laugardag, var nafnið hans Hannesar Guðjóns staðfest, við getum kannski líka sagt að hann var skírður þó að enginn prestur væri viðstaddur. Í staðinn fyrir vatn fékk hann blómakrans á höfuðið. Eins og svo mörg önnur börn var hann ekki ekki alveg rólegur við þessa athöfn, en viti menn; svo sungu viðstaddir "Ó, Faðir, gjör mig lítið ljós" og Pétur lék undir á gítar. Þá varð hann svo undur rólegur. Ég verð nú að segja að þetta hafði áhrif á mig. Við vorum tíu þarna viðstödd, Rósa og fjölskylda, Valgerður og dætur, Elísabet vinkona þeirra í stokkhólmi og Embla dóttir hennar, og svo við Valdís.
En þó að hann yrði svona rólegur undir sálmasöngnum var alveg dásamlegt að hvíla sig á arminum hans pabba á eftir. Fyrsta barnið sem var skírt í þessum skírnarkjól var Valgerður og síðan mörg önnur börn, bæði í Hrísey og Reykjavík og meira að segja í Svíþjóð fyrir mörgum árum.
Þarna hvílir Hannes Guðjón á örmum Vestmannaeyjafjölskyldunnar, og sjáið minn mann, hann horfir beint inn í myndavélina og er hvergi banginn. Mikið var gaman að þið voruð hér Vestmannaeyingar. Daginn áður fór ég með systrunum á Tæknisafnið í Stokkhólmi. Við fengum kort af húsinu og þegar ég spurði þær hvort þær hefðu sérstakar óskir, þá svöruðu þær því til að þær vildu koma á deildina "Uppfinningar kvenna". Því skoðuðum við þetta um uppfinningar kvenna áður en við enduðum þessa safnheimsókn með hressingu á veitingahúsinu þar.
Nú snúum við okkur aftur að deginum hans Hannesar Guðjóns eftir útúrdúrinn um safnið. Hér eru þær Valgerður og Elísabet málvísindakona og vinkona Rósu og Péturs í Stokkhólmi. Elísabet er ekki bara vinkona þeirra, heldur mikið góð vinkona þeirra. Hún er líka Guðmóðir Hanneasar Guðjóns.
Vestmannaeyjasysturnar Erla og Guðdís ásamt Emblu dóttur Elísabetar Guðmóður Hannesar Guðjóns. Honum leið mikið vel á þessari gæru og því var svo vinsælt að taka myndir af honum þar. Hann talaði mikið og munnurinn sýndi mörg tilbrigði þegar hann tjáði sig og veifaði höndunum.
Amma og afi alveg grútmontin en reyna að fara vel með það. Ég skal bara viðurkenna að ég er orðinn svo tilfinningasamur með aldrinum að stundum verð ég að taka málhvíld til að jafna mig.
Þarna fengu pabbi og mamma hann til að hlæja og það var alveg ofsa gaman.
Þessi mynd var tekin daginn áður og ég held bara að hann sé þarna að enda við að segja: Mikið er alltaf gott að koma aftur og aftur til hennar mömmu.
Ef einhver skyldi vilja sjá fleiri myndir finnst mikið af þeim á myndasafninu hennar Valdísar
www.flickr.com/photos/valdisoggudjon
Haust
Þvílíkt orðalag hjá ungum veðurfræðingi þarna í morgun, og þar að auki var þetta kona. Bara burt með þig, eða eitthvað slíkt hugsaði ég og mér fannst þetta ónotalegt. Ég sem hef verið að velta því fyrir mér hvenær ég megi láta eftir mér að fara að hlakka til vorsins. Fjölskyldan okkar frá Vestmannaeyjum er í heimsókn í Stokkhólmi og meira að segtja þar, í borg sunda og skógi vaxinna eyja, á jafnvel að snjóa í dag og á morgun. Fólk heimsækir ekki Svíþjóð til að upplifa snjó og hálku. Hins vegar geta útlendingar haft gaman af því að koma til Íslands og upplifa misjöfn veður. Það var ekki ósjaldan ef maður beið eftir Hríseyjarferjunni á bryggjunni út í ey þegar veður gerðust leiðinlegust eftir vorkomuna, norðaustan all hvass, rigningarhraglandi og hiti fjögur stig, að fólk í regnfatnaði stóð frammi í stafni, skrækti og gól og skelli hló þegar ferjan stakk stefninu lengst niður og sjórinn gekk inn yfir bátinn. Þetta var fyrir þessa útlendinga algerlega ný veröld og þeim leið vel þarna meðan hríseyingar og aðrir landsmenn stungu sér í skjólið og ylinn niður í lúkar.
Hann Kjell vinur minn fór líka til Íslands í desember fyrir nokkrum árum og ég fékk sms frá honum meðan á heimsókninni stóð þar sem hann sagði: Ég er búinn að vera blautur í fæturna allan tímann. Svíar klæða sig vel til fótanna þykir mér, en skóbúnaður Kjell og ferðafélaga dugði ekki fyrir desemberveðrið þennan vetur. Svo kólnaði, sagði Kjell seinna, og stórhríðin lagði sig yfir byggðirnar kringum Hótel Esju svo að ekki sá nema stutt niður í Laugarneshverfið. Síðan kom lítil rúta og skyldi flytja svíana niður í Laugardagslaug. Hvílík fyrra þótti þeim að ætla að fara í útisundlaug í þessu veðri. Síðan lagði þessi rúta af stað og þræddi milli fastra smábíla og skrönglaðist til í snjósköflunum sem myndast höfðu á stuttum tíma á Reykjaveginum. Þegar í Laugardalslaugina var komið gengu þau inn um ákveðnar dyr og þar með inn í veröld sem þau vissu ekki að væru til.
Kjell sagði að hann hefði prufað einn af þessum heitu pottum en alls ekki þann heitasta. Þegar hann leit upp til himins sá hann brjálað veðrið geysa þar uppi og raunveruleikinn virtist algerlega hafa brenglast. Hálftímarnir liðu fljótt í þessu makalausa umhverfi en að lokum var mál að mæta aftur í litlu rútuna sem beið þeirra þarna úti í stórhríðinni. En viti menn; þegar þau komu út hafði hríðinni slotað og blautur snjór beið þeirra að trampa í þannig að svíarnir héldu áfram að vera blautir í fæturna. Kjell sagði þetta hafa verið mikla upplifun, upplifun sem hann alls ekki vildi vera án.
Hann talaði meira um þessa heitu potta. Það sat fólk í ennþá heitari pottum og honum fannst vafasamt að fólkið sæti þar vegna þess að það væri svo notalegt. Honum datt alla vega ekki í hug að leggja það á sjálfan sig. Ég man líka eftir þessu, að ég prufaði heitasta pottinn fyrir fjölda ára. Mér fannst það langt í frá því að vera notalegt en reyndi þó að aðlagast hitanum. Maður við hliðina á mér sagði að sér þætti sem vatnið mætti vera hálfri gráðu heitara. Ég lagði engan trúnað á þetta enda hafði hann varla sleppt orðinu þegar hann spýttist upp úr vatninu af þvílíkum krafti að handriðið fyrir aftan hann var langt fyrir neðan hann þegar hann flaug yfir það. Svo heitt var honum að það var ekki að tala um að rölta upp tröppurnar. Mér fannst þetta skemmtilegt en ég beið ekki svona lengi sjálfur. Ég tók mig upp úr pottinum meðan ég var fær um að gera það í rólegheitum.
Nú er komið að því að pakka niður fyrir Stokkhólmsferð á morgun. Ég held svei mér að það rætist úr veðrinu. Það gerði él áðan, um fjögur leytið, en nú er bæði logn og úrkomulaust. Þetta lítur bara vel út.
Íslensk tónlist
Svíþjóðarfararnir lögðu af stað frá Vestmannaeyjum með Herjólfi klukkan fjögur í dag. Á morgun upp úr hádegi koma þær mæðgur svo til Stokkhólms svo að þá fer að lifna yfir þar í borg. Ekki verður fjörið minna þar þegar við Valdís komum þangað með tveggja hæða morgunrútunni frá Lindbergs á fimmtudagsmorgun. Valdís er búin að stjana svo mikið við mig að nú er tími til kominn fyrir hana að fá gista á hóteli og þurfa ekki að standa í morgunverðargerð, skúringum eða tiltekt. Og ekki er verra að hótelið er ekki nema 60 eða 80 metra frá útihurðinni hjá Rósu og Pétri.
Það er haust og það er svo undur hreint loftið úti og gönguferðirnar mín um Suðurbæjarengið í dag voru alveg makalaust hressandi. Við verðum ekki meira á Sólvöllum fyrr en eftir Stokkhólmsferðina. Ég verð líka að vera öðru hvoru á ferðinni hér heima því að það er verið að framkvæma svo mikið á rennsléttu Suðurbæjarenginu, gatnagerð og byggingarvinna, að ég verð að vera öðru hvoru þarna á eftirlitsferðum. Valdís fór hins vegar á klippistofu niður í bæ í dag og fékk hárið klippt og snyrt. Ég gerði þetta hins vegar fyrir helgi. Við verðum ekki illa til fara þegar við stígum af í Stokkhólmi á fimmtudaginn.
Fjöskyldumót framhald
Við fórum með Kristin í það sem við kölluðum óvissuferð, stefndum á Björnparken, Bajarnargarðinn, langt norðvestur í Dölunum, og Rósa og Pétur voru einnig með. Innan skamms varð Kristinn leiður á þessari óvissudellu í okkur og var orðinn þungur á brún og röddin djúp og örg. Allt í einu tókum við eftir að hann snarlifnaði við, bara á einu andartaki, og sagði gerbreyttri röddu: Það er næst til hægri Pétur (ég held að Pétur hafi keyrt bílinn). Kristinn hafði séð vegskilti þar sem stóð Björnparken og þar var ör til hægri. Síðan sá hann marga skógarbirni og óvissuferðin varð góð.
Sumarið 1996 var ég að vinna í Vornesi þegar Valgerður kom í heimsókn með Guðdísi, en hvorugt okkar Valdísar hafði þá hitt hana áður. Á leiðinni heim eftir vinnutörn velti ég því fyrir mér hvernig það yrði að hitta þetta barnabarn. Skyldi hún vilja koma til mín og hvernig mundi okkur verða til vina? Þegar ég kom inn heima og heilsaði, þá þrýsti hún sér upp að mömmu sinni og leitaði vars. Hann var greinilega skrýtinn kallinn sem kom þarna. Margar lestir fóru daglega fram hjá húsinu sem við bjuggum í og Guðdísi fannst lestirnar spennandi eða hreinlega að við gerðum henni þetta spennandi. Við sögðum lest, lest og hún kom hlaupandi svo að við gætum lyft henni svo að hún sæi yfir svalahandriðið. Þegar Guðdís kom heim til sín eftir Svíþjóðarferðina vissi hún ekki að það var lest sem rúllaði eftir teinunum, við höfðum óvart kennt henni að það væri lest lest.
Erla mín, nú ert þú eftir, smiðurinn sem kom í heimsókn fyrir rúmlega tveimur árum. Þá komu öll systkinin í heimsókn, Kristinn með Karlottu kærustuna sína, Guðdís þá 12 ára og Erla 10 ára. Kristinn kom á Sólvelli og hjálpaði mér að rífa utanhússpanel af vegg, vegg sem þá var orðinn undir þaki vegna viðbyggingar. Erla sagðist vilja hjálpa líka og hún greip hamar og fór að naglhreinsa. Það gekk kannski ekki eins og hjá smið til margra ára en eitt er víst; hún gaf sig ekki. Svo sýndi hún afa og ömmu hvernig maður fer í splitt.
Þarna voru þær systur sem sagt Guðdís og Erla verðandi unglingar. Það var í fyrsta skipti sem þær tóku eftir fólki, landslagi, náttúru og fleiru sem fullorðnir taka kannski frekar eftir. Þær voru búnar að fá dýraáhugann sem bróðir þeirra hafði haft 13 árum áður þegar hann kom í heimsóknina til Svärdsjö. Þær hrifust af víðaáttumiklum ökrunum sem mikið er af í landbúnaðarhéraðinu þar sem Sólvellir eru. "Mikill morgunverður hér" sögðu þær þegar við fórum framhjá þessum ökrum og þá voru þær farnar að meta akrana í heitum hafragraut og fersku brauði. Svo fóru þær nokkrum sinnum með okkur um Sólovallaskóginn og voru forvitnar um trjátegndir og annað sem fyrir augu bar. Já, það var skemmtileg heimsóknin þeirra sumarið 2007.
Eitt atriði enn um þá heimsókn. Annelie vinkona Valdísar á synina Adam og Samúel og þeir eru á svipuðum aldri og þær systur. Hún kom með synina til að veita systrunum frá Íslandi svolítinn félsagsskap og hafði talað um það við þá á leiðinni að vera nú skemmtilegir við íslensku stelpurnar. Svo komu þau út úr bílnum og bræðurnir reyndu dauðfeimnir að fela sig bakvið mömmu sína. Það tók hún ekki í mál en feimnir voru þeir samt og svo urðu íslensku stúlkurnar feimnar líka. Þau stóðu öll fjögur og horfðu steinhljóð hvert á annað og enginn vissi hvernig ætti að brjóta þennan hræðilega múr. Allt í einu fléttaði Guðdís saman fingurna og sneri svo upp á handleggina en Erla fleygði sér á jörðina og fór í splitt. Yngri bróðirinn hoppaði upp og lét sig svo detta á rassinn en hinn benti á hann og rak upp tröllahlátur. Svo varð öllu léttara yfir samkomunni. Fyrirgefið Guðdís og Erla að ég segi svona frá þessu, en þetta var bara reglulega sniðugt og svo undur eðlilegt.
Hér með líkur þessum annálum af barnabörnum í heimsóknum í Svíþjóð en síðar koma nýir annálar eftir nýjar heimsóknir
Fjölskyldumót
Öll hittumst við síðast þegar við vorum í sumarhúsi á Hallandsási á Skáni fyrir líklega sex eða sjö árum, umkringd beykiskógum og rapsökrum og einmitt þá voru þessir akrar heiðgulir af rapsblómum. Þá voru Guðdís og Erla líflegir stelpuhnoðrar sem hjálpuðu afa sínum við að sortera ruslið sem til féll og ganga frá því í rétta kassa út í geymslu. Og þegar amma þeirra bakaði pönnukökur stóðu þær á stólum sín hvoru megin við hana og hjálpuðu til. Svo var það alla vega hugsað og það fylgdi góður hugur. Við betri tilfelli fóru þær í gulu kjólana sína og voru þá í frábærilega fallegu samræmi við gulan akurinn suður af húsinu.
Nú eru þær unglingar eins og Kristinn var þegar við vorum á Hallandsásnum. Þá fórum við stundum, þau systkinin og ég, til að gá að dýrum út í skógi og ókum þá litla skógarvegi. Kristinn var ekki kominn með bílpróf en honum fannst réttast að hann keyrði bílinn svo að ég gæti frekar hugað að dýrum. Svo ók hann bílnum og ég fylgdist með honum og hugaði að dýrum. Hallandsásinn var mjög nýskur á dýrin sín þessa viku svo að afrakstur var enginn.
Kristinn var hins vegar tíu ára þegar hann kom í fyrsta skipti til Svíþjóðar til að heimsækja Rósu og Pétur og afa og ömmu. Hann varð ellefu ára hjá Rósu og Pétri í Stokkhólmi og hélt upp á daginn með því að fara í tívolí í Gröna lund. Síðan vildi hann ólmur komast upp í Dali til afa og ömmu og það fór þannig að hann fór einn með lest frá Stokkhólmi til Falun, um 240 km leið. Meðan hann var á leiðinni áttum við í baráttu við sjálf okkur yfir að hafa látið okkur detta í hug að láta þennan patta fara þetta einan. Að lokum kom hin langþráða lest á stöðina í Falun og við héldum niðri í okkur andanum. En gleymið áhyggjunum. Út úr lestinni steig ungur maður með ferðatöskuna sína, alveg salla rólegur, og skimaði um eftir okkur. Hvað gerðirðu á leiðinni, spurðum við á leiðinni heim til okkar. Ég talaði við einhverja konu, svaraði hann og þótti ekkert sérstakt. Og á hvaða máli talaðir þú við konuna. Á ensku, svaraði hann og skimaði í kringum sig í þessu nýja landi. Hvar hefur þú lært ensku, varð okkur á að spyrja. Í sjónvarpinu svaraði hann og fannst ekkert sérstakt til um þetta. Jahérnanahér. Hvað amma og afi voru þræl stolt af þessum ellefu ára strák.
Nú er það svo að ég hélt þegar ég byrjaði að blogga að þetta yrðu örfáar línur. En sannleikurinn er sá að ég á heil mikið eftir. Ég verð að hafa framhald á þessu sýnist mér. En að lokum um ferðina til Stokkhólms næstu viku. Þá hitti ég hann Hannes Guðjón nafna minn í fyrsta skipti, tveggja mánaða gamlan stæltan strák. Ætli ég verði ekki feiminn þegar ég heilsa honum, eða hvað?
Þessi mynd var tekin af Hannesi Guðjóni rúmlega tveggja vikna gömlum þegar amma heimsótti hann. Þá var ég á sjúkrahúsi og því ekki með. Þegar hann var búinn að sitja svolitla stund hjá ömmu varð hann lúinn og svaf á örmum hennar í tvo tíma.
Að lokinni heimsókninni í næst viku verð ég með nóg af myndum af öðrum barnabörnum og fleira fólki til að nota á bloggið.
Enginn bloggdagur
Þetta er nú búinn að vera meiri dagurinn. Við fórum í dag inn í Örebro til höfuðstöðva Mammons í sýslunni, Mrieberg. Þar eru mikið á annað hundrað verslanir, ef ekki einar tvöhundruð, í einum bæjarkjarna, og hægt að fá þar nánast allt milli himins og jarðar annað en fasteignir og hamingju. Við ætluðum að kaupa fatasnaga, brunaboða, kjötfars og mjöl en enduðum svo í fjölda verslana og urðum útkeyrð af þreytu. Svo fengum við okkur kaffi og brauðsneið sem var að vísu býsna notalegt þangað mér varð bumbult af krásunum. Nú erum við á Sólvöllum, þögul sitt í hvoru horni og bæði búin að dotta eftir matinn. Hvernig ætti að vera hægt að blogga á svona degi?
Og þó. Það er kominn upp nýr brunaboði í stofuna og það skapar öryggi. Ég er búinn að máta fatasnagana í forstofuna og þarf svo bara að finna mátulegar skrúfur út í geymslu á morgun og festa snögunum upp, augnabliksverk. Ég fékk e-póst frá henni Helenu í bankanum áðan þar sem hún útskýrði hversu einfalt það er að velja nýtt vaxtatímabil fyrir lán í bankanum, bara krossa í á einum stað og skrifa stutta setningu aftan við. Afgangurinn af lambakjötinu frá í gær smakkaðist svo vel. Svo var eitt sem ég nefndi ekki af því sem skeði í Marieberg. Við hittum einn fyrrverandi vinnufélaga minn sem var þar alsæll með níu mánaða gamla dóttur sína. Við hittum líka konu sem vinnur í eldhúsinu á vinnustað mínum, Vornesi, sem vildi endilega vita hvernig mér vegnaði eftir mjaðmaaðgerðina. Þau hugsa heil mikið til mín í Vornesi og þar að auki þarf maðurinn hennar væntanlega að fara í mjaðmaaðgerð og það líklega á báðum mjöðmum. Hún vildi því gjarnan vita svolítið um mjaðmaaðgerð mína.
Þetta lítur sem sagt ekki svo illa út ef ég lít á debit og kredit niðurstöður dagsins. Dagurinn hefur bara verið fínn ef frá er talin búðafýlan sem ég var farinn að finna fyrir. Búðafýla er gjarnan fylgifiskur minn. Ég verð þó að segja að dagurinn hefur ekki boðið upp á að andagiftin kalli á að ég setjist niður til að fljúga upp í hæðir á vængjum orðanna. Maður má nú vera þreyttari dag og dag inn á milli.
Meira um Geysi
Þegar menn voru farnir að hugleiða að hætta leitinni að Geysi var það býsna þrár flugstjóri, sá sem átti að taka við Geysi þegar hann kæmi til Reykjavíkur og fljúga honum vestur um haf, ef hann hefði komið fram, sem ákvað að fara austur fyrir land á Catalina flugbáti til að leita eftir björgunarbáti úr vélinni. Hann ákvað að fljúga yfir Vatnajökul þar sem þar hafði verið skýjað undanfarna leitardaga. Það sem þá skeði hlýtur að hafa verið mjög sterk upplifun. Allt í einu sáu þeir sem fremst voru í vélinni hvar reykur steig til himins frá Bárðarbungu á Vatnajökli, en Bárðarbunga er 2000 metra há. Jú, þarna lá flakið af Geysi, mikið brotið, og öll áhöfnin, sex manns, var sjáanleg og í snjóinn var búið að skrifa stafina OK. Geysir átti að koma inn yfir Vestmannaeyjar frá Luxemburg á leið sinni til Reykjavíkur þannig að mikið hafði borið af leið. Var nú varpað niður birgðum og hugað að björgunaraðgerðum. Ekki var þyrlum til að dreifa, alla vega ekki sem gátu sinnt þessu hlutverki. En nú var tekið til þess ráðs að senda tvo knáa menn á skíðaflugvél frá hernum í Keflavík sem síðan lenti hjá Geysi og átti að taka áhöfnina um borð. Ekki tókst þó betur til en svo að skíði vélarinnar frusu föst við jökulinn jafn skjótt og hún stöðvaðist og enginn mannlegur máttur fékk neitt að gert. Nú voru flugvélarnar á Bárðarbungu orðnar tvær og tvær áhafnir, alls átta manns. Áhöfn Geysis var lítið sár fyrir utan flugfreyjuna sem var all nokkuð slösuð.
Hér kemur svo að kjarna málsins í þessu bloggi dagsins. Akveðið var að skipuleggja björgunarleiðangur frá Akureyri sem fara skyldi á bílum upp að norðanverðum Vatnajökli og ganga þaðan á skíðum upp á Bárðarbungu með þann búnað sem talinn var nauðsynlegur. Hér var ekki um einfalt verk að ræða á þessum árum og það var alveg ljóst að til þessarar ferðar þyrfti að velja þá bestu leiðangursmenn sem Ísland gat boðið upp á. Ekkert sem upp gat komið mátti buga þessa menn. Upp á jökli beið fólk sem væntanlega hefur þá þegar verið hálf bugað og það var nóg. Fyrst var valinn leiðangursstjóri og ég tel að ég fari rétt með að Það var Tryggvi Þorsteinsson skátahöfðingi. Fari ég rétt með, sem ég vona, þá er þetta ljóð til eftir Tryggva:
Þú leitar oft gæfunnar langt fyrir skammt,
þú leitar í fjarlægð, en átt hana samt.
Nei, vel skal þess gæta, hún oftast nær er,
í umhverfi þínu hið næsta þér.
Þessar ljólínur segja nokkuð um manngerðina sem valdist til að stjórna förinni. Síðan voru valdir menn, alls ekki af handahófi, heldur menn sem nutu alls þess trausts sem hægt var að ætlast til af dugmestu mönnum Íslands. Síðan var lagt af stað og komið að Vatnajökli og síðan gengið á skíðum á Bárðarbungu.
Mikið var sagt frá þessu öllu í útvarðsfréttum og ég þori nánast að fullyrða að eyru mín stóðu beint út í loftið til að ná öllu sem skeði. Og ég get ímyndað mér hvort ekki var tilfinningaríkt augnablik við flugvélarnar á Bárðarbungu þegar höfuð leiðangursmanna birtust við sjóndeildarhring.
Þegar leiðangursmenn og áhafnir voru tilbúin til að yfirgefa þennan furðulega stað á einu af hæstu jökulbungum landsins var lagt af stað niður að jökulrótum. Sjúkrasleði var með í för fyrir flugfreyjuna þar sem hún var slösuð. Bandaríkjamennirnir tveir sem höfðu lent skíðaflugvélinni á jöklinum hafa eflaust verið vel þjálfaðir hermenn og frábærir flugmenn þar sem þeir voru valdir til að freista þess að bjarga áhöfn Geysis. En víðátta vatnajökuls og tuga kílómetra skíðaganga, þessar aðstæður urðu þeim ofviða. Að lokum gaf flugfreyjan þeim eftir sjúkrasleðann svo hægt yrði að koma þeim til byggða. Eftir því er mér skilst eftir all langt ferðalag frá flugvélunum kom upp eitthvað sem gerði það að verkum að einhver varð að fara til baka að flakinu, eitthvað hafði gleymst eða farist fyrir sem útilokað var að horfa framhjá. Ábyrgir og dugmiklir menn ljúka verkefni sínu. Einhver varð að fara til baka. Leiðangursstjórinn sá sig tilneyddan og hann gekk að einum leiðangursmanna og sagði: Þorsteinn Svanlaugsson, þú ert maðurinn sem getur gert þetta. Síðan skyldu leiðir. Leiðangurinn og áhafnirnar mjökuðust niður af jöklinum en einn maður, Þorsteinn Svanlaugsson gekk einn móti heiðmyrkrinu, órofa þögninni, Bárðarbungu og flugvélunum tveimur í tunglsskininu, til að sinna því sem ekki varð hjá komist. Hann gekk mót einverunni, einni jökulbungunni af annarri, skuggunum sem lækkandi septembersól myndaði, ef til vill sjáandi skýjabólstra í suðvestri og svo þeirri fullvissu að nú var hann einsamall manna að treysta á. Hann lauk þessu hlutverki sínu.
Árið 1982 þegar ég byrjaði að vinna hjá Hríseyjarhreppi fjölgaði mjög ferðum mínum á skrifstofu sýslumanns á Akureyri. Þar voru nokkrir afgreiðslubásar hlið við hlið en á móti var hins vega afgreiðsludiskur og að baki hans var haldið utan um fasteignir á Eyjafjarðarsvæðinu. Eignum var þar þinglýst og afgreidd veðbókavottorð svo eitthvað sé nefnt. Þar vann nokkuð eldri maður, lágvaxinn og hárið farið að lýsast. Hann hafði sérstaklega hógvært og þægilegt viðmót og það var gott að hitta hann. Hann spurði gjarna frétta úr Hrísey, við ræddum gjarnan um veðrið og veðurspána, hvort farið væri að slá í Glæsibæjarhreppi, um einhverja nýja frétt úr blöðum eða útvarpi og svo framvegis. Þetta var ekki bara kurteisisspjall, þessi maður var of ekta fyrir svoleiðis. Ekki geri ég ráð fyrir því að hann hafi gert sér grein fyrir því hversu gríðarlega virðingu ég bar fyrir honum. Þessi maður var stórmennið Þorsteinn Svanlaugsson, sá sem sneri við á Vatnajökli í september 1950. Allir leiðangursmenn voru í mínum augum stórmenni og eru enn.
Hvað er að vera stórmenni? Það lá við að fjöldi fólks væri farið að sjá útrásarvíkingana sem stórmenni. Fyrir mér er Þorsteinn Svanlaugsson, Tryggvi Þorsteinsson og félagar þeirra í leiðangrinum á Bárðarbungu stórmenni. Þessi skrif eru ekki sögulegs eðlis, heldur minningarbrot og upplifanir blandaðar mikilli virðingu og óneitanlega tilfinningum.
Geysir
Örebroflugvöllur er nánast beint norðan við Sólvelli í svo sem sjö kílómetra fjarlægð. Því er ekki óvenjulegt að kannski upp til fimm flugvélar fljúgi hér yfir dag hvern. Það er okkur ekkert vandamál og við unum því mun betur en ef það færu 200 bílar um veginn framann við bústaðinn. Í gær heyrðum við kunnuglegar drunur koma frá suðri, en þessar drunur boðuðu að ein af stærstu flutningaþotum heims væri í aðflugi. Svona nokkuð þekkjum við orðið og við hikum ekki við að fara út horfa á þessi ferlíki líða svo ótrúlega hægt hér yfir, mjög lágt og það gerðum við í gær. Það var orðið dimmt og það var næstum óraunverulegt að sjá þetta hálf upplýsta bákn svona nærri með öllum þeim gný sem fylgir.
Næstum óraunverulegt sagði ég og seint septemberkvöld 1950 var það líka býsna óraunverulegt þegar Valdemar stöðvarstjóri á Klaustri hringdi heim á Kálfafell eftir að allir voru sofnaðir að því er ég best man. Pabbi fór í símann og kom svo til baka með þeim orðum að millilandaflugvélar í vöruflutningaferð væri saknað og pabbi var beðinn að vera úti fram til klukkan tvö um nóttina eða svo og fylgjast með hvort nokkurrar flugvélar yrði vart. Eftir tiltekinn tíma var óþarft að vera úti þar sem þá væru bensínbyrgðir vélarinnar þrotnar. Síðan fór pabbi út í haustmyrkrið með þremur eldri bræðrum mínum ef ég man rétt. Alla vega meðan þeir voru úti á þessari vakt er ég viss um að ég svaf ekki og það snerist mikið í mínum átta ára heila þessa nótt. Hugsunin um að bensínið mundi klárast var mér ógnvænleg og ég skildi þegar þá hvert það mundi leiða ef flugvél í lofti yrði eldsneytislaus.
Síðan hófst leitin að Geysi, en það hét flugvélin, og er auðvitað minnisstæð öllum sem hafa aldur til og vakti þetta flugslys athygli á heimsmælikvarða. Meðan leitin stóð yfir var kartöfluupptaka á Kálfafelli og bæjunum í kring og safnaðist fólk af þessum bæjum saman og hjálpaðist við að taka upp. Það var verið að taka upp á Kálfafelli um kvöldið þegar þurfti að sækja kýrnar til mjalta, en þennan dag höfðu kýrnar einmitt tekið upp á því að fara upp í heiði eins og sagt var. Mikið hafði verið af flugvélum á ferðinni þennan dag og var ekki annað að sjá en þær væru að leita að Geysi þarna kringum bæina, í gljúfrum, skorningum og meðfram klettum. Hins vegar held ég að þær hafi verið þarna þar sem vonast var eftir að það mundi létta til upp á Vatnajökli og skyldi þá leitinni beint þangað. Þetta flug svo nærri og tengt þessari leit, setti í mig mikinn óhug. Svo kom að þessu skelfilega sem mig hafði grunað eftir að vitað var að kýrnar hefðu farið upp í heiði. Ég átti að sækja þær. Ég átti að fara aleinn upp í heiði þar sem tætlurnar af Geysi gátu hæglega leynst í einhverju giljadraginu. Ég held að þetta hafi verið einhver mesta hræðsla sem greið mig sem barn. Hvort ég sótti svo kýrnar eða ekki get ég ekki munað, en mér var mjög erfitt að segja nokkurri lifandi manneskju frá þessari skelfingu minni.
Svo kom Ísafold og Vörður, blaðið sem var keypt heima. Ég get ímyndað mér að þá hafi Geysir verið fundinn þar sem hann hafði brotlent á Bárðarbungu. En hvað um það, í blaðinu var mikið skrifað um þennan atburð og það voru birtar myndir af allri áhöfninni í einkennisbúnungum og aðvitað af Ingigerði Karlsdóttur flugfreyju með sinn flugfreyjubát á höfði og mér fannst hún alveg ómótstæðilega falleg. Svo falleg var hún að ég, átta ára guttinn, tók Ísafold og Vörð og faldi mig með blaðið til að horfa á flugfreyjuna á Geysi. Þetta var í fyrsta skipti í mínu lífi sem kona kveikti í mér með fegurð sinni. Ég sagði engum frá þessu sem barn eða unglingur en í dag get ég talað um það áhyggjulaus yfir hvað öðrum finnst.
Þegar flugvélagnýr hefur fyllt loftið í haust- og vetrarmyrkri hefur mér oft dottið í hug þetta með Geysi sem þá var ein af stærstu flugvélum íslenska flugflotans. Það er annað tengt þessum atburði sem hefur haft sterk áhrif á mig en þar sem þetta blogg er orðið lengra en til stóð eins og ætíð, þá verður einhvern tíma seinna að koma framhaldsblogg um Geysi.
Haust
Í morgun vöknuðum við, ég ætla ekki að nefna hvað klukkan var þá, og heyrðum regnið dynja á þakinu sem þó er mjög vel einangrað. Ég fór út að glugga móti skóginum, margnefndum austurglugganum, og síðan sagði ég að þetta væri bara fallegasta haust sem ég myndi eftir. Ég yrði að taka myndir og birta þar sem Rósa dóttir okkar hefur kvartað undan því að sjá ekki nógu mikið af myndum frá Sólvöllum. Síðan gekk ég út að vesturglugganum og sá að í úrkomumælinum var eitthvað yfir 20 mm eftir nóttina. Samt var fallegt. Þessar myndir eru teknar svolítið í aðrar áttir en við erum vön að gera. Nú er það svo að okkur tekst ekki að setja myndir inn á Flickr hér með Sólvallatölvunni svo að það verður bloggið fær æruna.
Það sem í fyrsta lagi gefur þessari mynd haustliti eru eikur og hlynur. Mér sýnist að ég hafi nú skrifað þetta áður. Í skóginum er mikið til bæði af ekum og hlyni sem eru tveggja til fjögurra metra há. Það virðist nú einsýnt að hlú að þessum litlu trjám til að fá í gang góða fulltrúa haustlitanna. Á til dæmis næstu þremur árum verða þau orðin ansi mikið stærri tré. Og að lokum; þessi mynd er tekin frá austurglugganum.
Þessi mynd er tekin til vestsuðvesturs. Þarna eru það að vísu margar bjarkir sem halda uppi litaskrúðinu, en þær eru líka hlés megin. Þarna er að vaxa skógur á fyrrverandi akurlandi og kemur til með að taka frá okkur útsýni en í staðinn munum við líka fá minni vestlæga vinda.
Tekið til suðsuðvesturs og ekki mikið meira um myndina að segja.
Til suðurs. Í húsinu þarna búa ungu hjónin Stína og Lars med dæturnar Sif og Ölmu. Trén hægra megin á myndinni eru silfurreynir, hlynur og eik. Lauflausu trén við húsið eru bjarkir. Við hliðina á bílnum má greina litla eik sem við fluttum innan úr skógi í júli fyrir tveimur árum. Það sjást líka stuðningshælar kringum hana. Það var aldeilis fáránlegur tími til að flytja tré, en við þráuðumst samt. Við vildum ekki láta nokkurn mann sjá hvað við vorum að gera svo að við fluttum eikina eftir miðnætti í hálfgerðu rökkri. Hún hefur dafnað afburða vel alla daga síðan. Einhvern tíma var Arnold bóndi hjá okkur í kaffi ásamt fleirum og við sögðum frá þessu. Þá sagði Arnold: Það hefði mátt halda að þið væruð að stela. Hann sagði þetta að gmani sínu og eikin er vissulega úr okkar skógi.
Nú er ekki mikið annað að gera en að fara að fá sér fyrsta kaffibolla dagsins og svo út að ganga. Ef það verður rigning er bara að taka fram regngallann sem hangir inni í skáp.
